Tại Việt Nam, bên cạnh loài chim yến hàng sống tự nhiên trong hang động, đã xuất hiện và ngày càng phát triển một phân loài yến nhà, chúng sinh sống và xây tổ trong các công trình do con người xây dựng.
Hiện nay, loài yến này đã xuất hiện tại hầu hết các tỉnh thành từ Thanh Hóa đến Cà Mau, đặc biệt tập trung nhiều ở các tỉnh ven biển miền Trung và khu vực Nam Bộ. Nghề nuôi yến trong nhà đang dần hình thành và phát triển mạnh mẽ với nhiều tiềm năng. Vì vậy, việc nghiên cứu, thiết kế và thi công nhà nuôi yến, cùng với việc lựa chọn vật liệu xây dựng phù hợp, là vô cùng cần thiết.
Việc thiết kế nhà nuôi yến cần dựa trên kết quả khảo sát kỹ lưỡng khu vực và vị trí dự kiến xây dựng. Khi thiết kế và thi công nhà nuôi chim yến, chúng ta cần lưu ý các yếu tố sau:
Đặc điểm môi trường và khí hậu của khu vực được chọn để xây dựng nhà nuôi yến.
Dựa trên các dữ liệu về môi trường, khu vực xây dựng nhà nuôi yến được chia thành hai loại chính:
Đối với các công trình xây dựng tại những khu vực có nhiệt độ trung bình hàng ngày đạt từ 27 độ C trở lên, việc thiết kế và thi công nhà nuôi yến là rất cần thiết. Cần phải sử dụng vật liệu bê tông cốt thép, đảm bảo dày ít nhất 20cm cho tường, cùng với mái bê tông được lợp bằng ngói hoặc tôn.
Để tạo điều kiện tốt nhất cho sự phát triển của loài chim yến, cần thiết phải thiết lập nhiều lỗ thông gió, hồ nước và hệ thống phun sương bên trong cũng như bên ngoài công trình để điều chỉnh một cách hiệu quả nhiệt độ và độ ẩm.
Chiều cao trần nhà phải được bố trí tối thiểu là 3m và không được vượt quá 4,5m tính từ mặt sàn để đảm bảo khoảng không, không gian phù hợp cho việc phát triển của chim yến.
Với công trình ở khu vực có nhiệt độ trung bình dưới 27oC: tường gạch (xây bằng xi măng) dày 20cm, mái lợp ngói, tôn hoặc đổ bê tông với độ dốc nhỏ hơn 30oC. Nên mở các lỗ thông gió tự động đóng mở để đảm bảo nhiệt độ vào ban đêm và mùa lạnh. Chiều cao tối đa từ sàn đến trần nhà là 2.5m. Nhà nên được chia thành nhiều phòng nhỏ.
Đối với khu vực có sự dao động nhiệt độ lớn trong ngày (trên 30oC vào buổi trưa và dưới 27oC vào buổi tối), nhà yến cần được xây theo kiểu thứ nhất nhưng hệ thống thông gió cần có cửa đóng mở khi cần thiết. Đối với nhà nhiều tầng, chiều cao các phòng từ sàn đến trần nên đồng đều và lý tưởng nhất là từ 3m trở lên.
Để tối ưu hóa kết quả, diện tích tối thiểu cho việc xây dựng thường là 100m2. Những kích thước phổ biến hiện nay tại Việt Nam có khả năng mang lại năng suất cao bao gồm 5x20m, 6x21m, 7x15m và 10x20m. Bên cạnh đó, cũng tồn tại những cơ sở nuôi yến với quy mô lớn hơn, chẳng hạn như 20x30m hoặc hơn thế nữa.
Khi quyết định về kích thước và số tầng, cần phải xem xét tổng mức đầu tư cùng với số lượng chim yến có trong khu vực, nhằm đánh giá thời gian hoàn vốn dự kiến sau khi cơ sở nuôi yến đi vào hoạt động và tạo ra lợi nhuận.
Nhà yến có thể xây nhiều tầng, chiều cao mỗi tầng từ 3 đến 4.5m tùy thuộc vào điều kiện khí hậu ở từng vùng. Ở những vùng có nhiệt độ và biên độ nhiệt cao, chiều cao tầng nên từ 3.5 đến 3.9m để tạo sự thông thoáng và nhiệt độ tối ưu. Ở những vùng biên độ nhiệt thấp như khu vực Tây Nam Bộ, chiều cao tầng nên là 3.2-3.4m.
Vị trí của các lỗ chim bay ra và bay vào đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút chim yến cư trú và quyết định sự gia tăng số lượng chim. Có hai phương pháp để mở lỗ cho chim: sử dụng giếng trời cho phép chim bay xuống nhà yến hoặc mở lỗ từ chuồng cu. Kích thước của lỗ chim ra vào nhà yến sẽ phụ thuộc vào thiết kế của nhà, tuy nhiên, kích thước tối thiểu cần đạt là 30x40cm.
Mô hình xây nhà yến bằng gạch, bê tông cốt thép là phổ biến nhất, phù hợp với điều kiện thời tiết, khí hậu của Việt Nam, đặc biệt là khu vực miền Trung thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão lũ. Ngoài gạch truyền thống, đa số nhà yến hiện nay sử dụng gạch không nung (gạch nhẹ AAC). Mô hình này có độ bền và tuổi thọ cao, đảm bảo tốt điều kiện nhiệt độ và độ ẩm bên trong.
Mô hình xây dựng 3D đang được các nhà đầu tư thực hiện để tạo ra các công trình độc đáo trong khu du lịch. Hiện nay, một số nhà yến ở miền Nam sử dụng mô hình này để thiết kế và xây dựng mô hình núi nhân tạo để nuôi chim yến.
Nguyên tắc thiết kế và thi công của mô hình này là đan khung thép rồi phun hỗn hợp vữa xi măng và chất phụ gia. Mô hình này có tuổi thọ thấp, nhiều công trình sau 5-7 năm đã xuống cấp rất khó khắc phục, chi phí đầu tư cao.
Mô hình nhà lắp ghép bằng tấm lợp thông minh được thực hiện bằng cách thiết kế khung sắt, lợp mái và bao bọc bằng tôn, tấm lợp thông minh.
Bên trong nhà được cách nhiệt bằng xốp dày 10cm và tấm Prima/Cemboard làm tường. Mô hình này có ưu điểm là thi công nhanh, vật liệu nhẹ, phù hợp với vùng địa chất yếu như Đồng bằng sông Cửu Long, nhưng có nhược điểm là độ bền thấp, khó điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm trong nhà yến.
1. Vị trí xây dựng nhà yến: Để chọn được vị trí tốt, cần đảm bảo các tiêu chí sau: có đường bay của chim yến, có nguồn thức ăn cho chim yến, có điều kiện khí hậu lý tưởng cho chim yến sinh sống và phát triển (nhiệt độ: 27-32oC, độ ẩm 70-85%, vùng sinh sống và kiếm ăn, …), được gọi chung là môi trường sống của chim yến.
2. Các thông số nhiệt độ, độ ẩm trong nhà yến: Khi thiết kế và xây dựng nhà yến, phải tính đến sự tác động của việc thay đổi nhiệt độ môi trường, đảm bảo nhiệt độ luôn duy trì ở mức 27-29oC, đây là mức chuẩn để chim yến sinh sống, làm tổ, sinh sản và phát triển tốt. Độ ẩm nhà yến phải đảm bảo từ 70 đến 85%. Trong quá trình vận hành, cần điều chỉnh độ ẩm trong nhà yến nằm trong biên độ này.
3. Độ sáng trong nhà yến: Các nhà yến thành công có ánh sáng với cường độ thích hợp là 0.02-0.2 lux. Có thể điều chỉnh yếu tố ánh sáng bằng cách dựng các vách ngăn mềm để làm tối các góc phòng, giúp chim yến an tâm làm tổ và sinh sản, nuôi dưỡng chim non.
4. Hướng nhà và hướng lỗ chim ra/vào: Đối với các nhà ở vùng nông thôn đất rộng, thuận lợi cho việc lựa chọn hướng nhà, tốt nhất nên xây theo hướng đông – tây để giải quyết vấn đề nhiệt độ. Nên mở lỗ chim ra/vào theo hướng nam và đông hoặc hướng đông và bắc.
Đối với các nhà yến tại vùng đô thị, không thuận lợi cho việc lựa chọn hướng nhà, cần thực hiện các giải pháp cách nhiệt, đảm bảo nhiệt độ tối ưu. Hướng lỗ chim ra/vào nhà nên là đông và nam. Riêng các tỉnh duyên hải miền Trung cần hạn chế không mở lỗ hướng Bắc để tránh gió lạnh vào mùa đông, hạn chế mở lỗ hướng Tây vì bị tác động nắng chiều, làm nóng nhà yến vào thời điểm quan trọng (buổi chiều tối khi chim về nhà yến).
Khi chọn hướng nhà, hướng lỗ chim ra/vào, cần xem xét các yếu tố xung quanh nhà yến (cây lớn, nhà liền kề, …), đồng thời chú ý đáp ứng mục tiêu giảm bức xạ vào nhà yến, tạo điều kiện thuận lợi cho chim yến khi bay vào các phòng bên trong.
5. Kích thước vòng đảo lượn bên trong: Nhà yến thường được thiết kế chia thành nhiều phòng, có phòng bay lượn cho chim. Kích thước tối thiểu cho phòng lượn là 5x5m, kích thước ô thông giữa các tầng tối thiểu là 4x4m.
6. Hệ thống giá tổ: Giá tổ được gắn trực tiếp vào trần nhà, tạo thành các ô ngang để chim đậu bám, sinh sống và làm tổ. Bề rộng của các tấm giá tổ này thường từ 15 đến 30cm. Cách lắp đặt giá tổ ảnh hưởng đến sự thành công của nhà yến, nên lắp theo chiều ngang, vuông góc với đường chim bay để tạo điều kiện thuận lợi cho chim dễ đậu bám.
7. Hệ thống âm thanh: Hệ thống âm thanh tạo tiếng kêu bầy đàn, là tín hiệu dẫn đường cho chim yến biết nơi ở của chúng và dẫn dụ chim về nhà yến. Cần lựa chọn tiếng chim yến phù hợp với từng vùng miền. Hệ thống âm thanh bao gồm máy phát âm thanh (máy phát đầu CD, đầu phát gắn thẻ nhớ USB, thẻ nhớ MP3, …), dây dẫn, hệ thống loa (loa nóc, loa lỗ, loa dẫn đường, loa trong phòng), bộ điều khiển âm thanh theo thời gian trong ngày, theo mùa sinh sản của chim trong năm.
Âm thanh bên ngoài nhà yến có tác dụng dẫn dụ, cần sử dụng loa chuyên dụng nhưng phải đảm bảo đúng quy định là dưới 70dB. Bên trong nhà yến là hệ thống âm thanh hỗn hợp, giống như âm thanh thực của gia đình nhà yến.
8. Hệ thống tạo ẩm, thông gió: Các thông số kỹ thuật về nhiệt độ, độ ẩm, sự thông thoáng là rất cần thiết, vì thế cần lắp đặt hệ thống tạo ẩm, thông gió để điều tiết nhiệt độ, độ ẩm.
9. Kỹ thuật vận hành: Vận hành nhà nuôi yến là công việc kiểm tra, theo dõi, điều chỉnh các thông số kỹ thuật quan trọng, đảm bảo trong biên độ lý tưởng, giảm thiểu biến động theo thời gian hoặc do môi trường tác động. Các thông số kỹ thuật cần kiểm soát là nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, âm thanh, và kỹ thuật sử dụng hóa chất tạo mùi cho nhà yến. Ngoài ra, còn phải biết cách vận hành, sử dụng các thiết bị phụ trợ như máy phát âm thanh, máy tạo ẩm, máy bơm, máy phát điện.
Bê tông khí chưng áp (AAC) bao gồm gạch AAC và tấm panel ALC. Thành phần bao gồm cát, vôi, thạch cao, xi măng, bột nhôm và được sản xuất bằng công nghệ khí chưng áp, với các đặc tính chủ yếu như: cách âm, cách nhiệt, chống cháy, không ô nhiễm, thân thiện với môi trường.
Đặc biệt, với cấu trúc giống như đá bọt, có thành phần vôi rất phù hợp với công trình nuôi yến, thực tế đã chứng minh nhiều công trình đã sử dụng bê tông khí mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với gạch truyền thống.
Bê tông khí chưng áp với khối lượng thể tích thấp có thể xây nhà nuôi yến cấp bốn, nhà tiền chế, hoặc thêm tầng với mô hình nhà ở kết hợp nuôi chim yến.
Công ty Ánh Nhiên Xanh chuyên cung cấp gạch và tấm bê tông khí chưng áp, đáp ứng nhu cầu cho các công trình xây dựng nhà yến với hiệu quả tối ưu. Vui lòng liên hệ với chúng tôi qua số điện thoại 0888694499.
CÔNG TY TNHH ÁNH NHIÊN XANH
Công ty TNHH Ánh Nhiên Xanh chuyên sản xuất và phân phối vật liệu xây dựng xanh thân thiện môi trường với sứ mệnh kiến tạo Việt Nam phát triển bền vững hướng tới Net zero.
Giấy phép kinh doanh số: 0314953042 cấp ngày 29/03/2018 bởi Sở Kế hoạch và Đầu Tư TP Hồ Chí Minh.
