Mọi vết nứt trên tường gạch AAC (Autoclaved Aerated Concrete — bê tông khí chưng áp) đều có nguyên nhân và cách khắc phục riêng. Hầu hết là nứt phi kết cấu — xử lý được triệt để nếu chẩn đoán đúng hiện tượng và làm đúng kỹ thuật. Bài viết tổng hợp 10 hiện tượng nứt tường AAC thực tế, mỗi hiện tượng nêu rõ dấu hiệu, nguyên nhân, cách phòng ngừa và cách khắc phục cụ thể.
Nếu bạn muốn hiểu tổng quan nguyên nhân, phân loại và mức độ nguy hiểm của vết nứt trước, hãy đọc bài nền: Nứt tường: nguyên nhân, phân loại và cách xử lý.
Vết nứt theo vị trí thiếu vữa mạch đứng và ngang viên gạch
Trước khi trám bất kỳ vết nứt nào, cần nắm ba nguyên tắc:
Vật tư dùng xuyên suốt: vữa xây/tô chuyên dụng EBLOCK cho gạch AAC, lưới sợi thủy tinh/lưới thép, foam Polyurethane, bát thép chuyên dụng và bộ dụng cụ thi công tường AAC.
Hiện tượng: vết nứt chạy theo phương ngang hoặc dọc, dọc theo mạch vữa giữa các viên gạch xây.
Nguyên nhân: không dùng bay xây chuyên dụng; xây thiếu mạch hoặc mạch không đều; thao tác kéo vữa không đạt kỹ thuật; trộn vữa không đúng cấp phối nhà sản xuất.
Phòng ngừa: dùng đồng bộ phụ kiện xây chuyên dụng (bay xây, cây khuấy, búa cao su, cây tạo rãnh, e-ke góc); dùng vữa xây/tô đồng bộ EBLOCK; trộn đúng cấp phối bằng máy trộn; mạch vữa phải đầy, khoảng cách mạch đứng ≥ 25% chiều dài viên gạch 600 mm (tức ≥ 150 mm); nghiệm thu kỹ khâu xây tường.
Khắc phục:
Hiện tượng: vết nứt dọc theo vị trí tiếp giáp giữa tường AAC với cột bê tông cốt thép, cột thép, hoặc với tường gạch nung; tương tự tại đỉnh tường AAC tiếp giáp đáy dầm, sàn.
Nguyên nhân: hai vật liệu có hệ số giãn nở khác nhau (theo nhiệt và độ ẩm) nên co giãn lệch nhau gây nứt dọc đường liên kết; không đóng lưới; không dùng liên kết/bát thép chuyên dụng; mạch vữa không đầy.
Phòng ngừa & khắc phục: tạo liên kết cho tường AAC vào kết cấu bằng sắt râu hoặc bát thép chuyên dụng; dán lưới chống nứt phủ qua ranh giới hai vật liệu (lớp tô 3 – 6 mm dùng lưới sợi thủy tinh, > 10 mm dùng lưới thép); làm đầy mạch vữa tại vị trí liên kết. Nếu đã nứt tách lớp thì đục lớp vữa tô, dán lưới rồi tô lại đúng quy trình.
Vết nứt tại vị trí tiếp giáp giữa hai loại vật liệu
Hiện tượng: vết nứt chạy dọc theo tuyến thi công M&E trên tường.
Nguyên nhân: xử lý tường tại vị trí M&E chưa đúng kỹ thuật; nứt do co ngót; không dán lưới.
Phòng ngừa & khắc phục: sau khi đi hệ thống M&E, dùng vữa xây chuyên dụng EBLOCK trám đầy, dán lưới kỹ thuật trước khi tô. Nếu đã nứt: đục mở rộng theo chiều vết nứt mỗi bên 50 mm, vệ sinh, trám đầy bằng vữa xây chuyên dụng, dán lưới chống nứt và tô lại.
Dán lưới sợi thủy tinh
Dán lưới tại vị trí đi M&E để hạn chế nứt
Hiện tượng: vết nứt xuất hiện gần nách lỗ mở, hướng phá hoại xấp xỉ 45 độ.
Nguyên nhân: không dùng lanh tô hoặc lanh tô không đủ dài để gối lên hai đầu tường; không dán lưới chống nứt.
Phòng ngừa & khắc phục: thi công cửa tránh trùng mạch vữa đứng ở góc cửa; chiều dài gối lanh tô AAC vào tường tuân thủ chỉ dẫn EBLOCK; dán lưới thép hoặc lưới sợi thủy tinh. Để hạn chế xé nách cửa, tạo rãnh trên gạch AAC đặt thêm thép Ø6 hoặc Ø8 gia cường, độ vươn qua mép cửa > 700 mm; đóng lưới tại mọi vị trí tiếp giáp hai vật liệu; tuân thủ nguyên tắc trổ cửa, lỗ mở.
Nứt tại vị trí nách của sổ, cửa đi và lỗ mở
Hiện tượng: dưới đáy dầm, sàn xuất hiện vết nứt xiên, bậc thang hoặc thẳng đứng.
Nguyên nhân: dầm, sàn chuyển vị (võng) đè xuống tường gây nứt; dùng vữa mác cao hoặc gạch đỏ chèn đầu tường tạo liên kết cứng gây nứt.
Phòng ngừa & khắc phục: tạo liên kết mềm tại tiếp giáp đáy dầm/sàn với tường và tại tiếp giáp tường AAC với cột bằng foam Polyurethane — chiều dày lớp foam thường 15 – 30 mm tùy độ võng thiết kế; hạn chế độ võng dầm sàn từ khâu thiết kế. Nếu đã nứt: đục về hai phía vết nứt ~50 mm, vệ sinh, chèn đầy vữa xây chuyên dụng, bảo dưỡng, đóng lưới thép + đinh định vị (vết nứt rộng thì thêm bát thép, 1 m dùng 2 bát), rồi tô lại.
Bổ trụ và đà giằng cho những lỗ mở không đúng nguyên tắc
Dán lưới ở các vị trí tiếp giáp cột
Lưu ý: để kết cấu chuyển vị ổn định rồi mới sửa. Nếu đã lỡ chèn đầu tường bằng vật liệu cứng, cần cách ly liên kết giữa dầm/sàn với tường AAC bằng vật liệu mềm theo quy định.
Hiện tượng: vết nứt chéo tường xuất phát từ các góc cửa.
Nguyên nhân: sau chấn động mạnh (ví dụ động đất), tường ngăn AAC bị nứt do hệ kết cấu rung lắc.
Phòng ngừa & khắc phục: triệt tiêu hầu hết ngoại lực tác động vào tường ngăn AAC bằng cách bơm foam Polyurethane 3 mặt vào các vị trí tiếp giáp với vật liệu khác. Đây là phương pháp hiệu quả được các nước trong vùng kháng chấn mạnh sử dụng để giảm ngoại lực lên tường ngăn AAC.
Hình dạng vết nứt sau khi có chấn động mạnh
Hiện tượng: vết nứt cục bộ tại gối dầm hoặc đệm đầu dầm.
Nguyên nhân: đầu dầm chuyển vị nhiều hơn độ võng cho phép (võng nhiều hơn chiều dày lớp foam đàn hồi trên đỉnh tường). Đây là vị trí chịu tải tập trung lớn nên độ võng thường vượt giới hạn.
Phòng ngừa & khắc phục: vì tường ngăn AAC không chịu lực, tại vị trí chịu lực cục bộ này dùng lớp foam chèn đầu tường dày hơn các vị trí khác — chiều dày lớp foam Polyurethane phải luôn lớn hơn chuyển vị của kết cấu ở trường hợp nguy hiểm nhất. Tốt nhất là hạn chế nứt ngay từ đầu; khi đã nứt, chờ kết cấu ổn định rồi sửa như các mục trên.
Hiện tượng: vết nứt nhỏ, thẳng đứng hoặc chéo ở những bức tường dài, hoặc tại tiếp giáp hai vật liệu khác nhau.
Nguyên nhân: chiều dài tường quá lớn mà không có khe co giãn dẫn đến nứt do biến dạng co ngót (tham khảo QD 947/BXD — hướng dẫn thi công nghiệm thu khối xây bê tông khí chưng áp).
Phòng ngừa & khắc phục: làm khe co giãn (movement joint) cho tường; bổ trụ vào tường dài để giảm chiều dài nhịp. Với tường dài (thông thường tối đa 6 m) bắt buộc bố trí khe co giãn.
Bổ trụ và đà giằng cho những lỗ mở không đúng nguyên tắc
Các chi tiết dán lưới tại gần lỗ mở để hạn chế nứt cho tường AAC
Các chi tiết gia cường cho cửa sổ và cửa đi
Khóa đầu tường bằng vật liệu cứng dễ gây ra nứt
Bơm Foam Polyurethane tại hai mặt tiếp giáp với hai mặt cột, vách và đáy dầm, sàn
Nguyên nhân gây ra vết nứt tại đệm đầu dầm
Xử lý khe co giãn cho tường AAC trên 6 mét
Hiện tượng: trên bề mặt lớp vữa tô có những vết nứt chân chim — nhỏ, ngắn, không có hướng cố định.
Nguyên nhân: vữa tô mất nước đột ngột; chênh lệch nhiệt độ ngày – đêm quá cao; không bảo dưỡng hoặc bảo dưỡng ít; tô quá dày, thời gian giữa hai lớp tô chưa hợp lý gây tách lớp.
Phòng ngừa: dùng vữa phù hợp với AAC (giữ độ lưu động cao); tránh thi công dưới nắng chiếu trực tiếp; nếu tường quá khô nên làm ẩm nhẹ trước khi tô; bảo dưỡng lớp tô đúng quy định.
Vết nứt chân chim trên bề mặt lớp vữa tô
Khắc phục theo bề rộng vết nứt (độ mở α):
| Cỡ vết nứt chân chim | Độ mở α | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Vi nứt | α ≤ 0,1 mm | Hòa nước xi măng, dùng thước gạt qua lại cho thấm vào vết nứt siêu nhỏ; bảo dưỡng liên tục 48 giờ |
| Nhỏ / trung bình / lớn | α ≤ 0,3 mm đến α ≥ 1,0 mm | Đục mở rộng mỗi bên ~2 cm, sâu 1 cm, vệ sinh sạch bụi, trám lại bằng vữa tô chuyên dụng; bảo dưỡng (tưới nước 1 – 2 lần/ngày) trong 48 giờ |
(Thang phân loại đầy đủ theo độ mở: vi nứt α ≤ 0,1 mm · nhỏ α ≤ 0,3 mm · trung bình α = 0,5 – 1,0 mm · lớn α ≥ 1,0 mm · phát triển α = 3 – 5 mm · phá hoại α ≥ 5,0 mm.)
Xem thêm bài chuyên sâu: Nứt chân chim tường: nguyên nhân & khắc phục triệt để.
Hiện tượng: bề mặt lớp tô xuất hiện các vết nứt chân chim theo từng nhóm; gõ búa nghe tiếng "bộp" (giữa lớp vữa tô và gạch có khoảng hở, không bám dính).
Nguyên nhân: tường không được vệ sinh trước khi tô; không dùng vữa tô phù hợp với AAC; gạch quá ướt làm vữa không bám; tường quá khô hoặc vữa mất nước đột ngột; tô quá dày, thời gian giữa hai lớp chưa hợp lý gây tách lớp.
Phòng ngừa: tô trát theo khuyến cáo — độ ẩm gạch AAC khoảng 10% – 18% là thích hợp nhất; nếu tường quá khô có thể tưới ẩm sơ. Trộn đúng cấp phối trên bao bì, không định lượng nước theo cảm tính (vữa tô chuyên dụng EBLOCK giữ độ lưu động cao nên thợ hay trộn ít nước hơn hướng dẫn để dễ thi công — đây chính là nguyên nhân gây nứt bề mặt).
Khắc phục: dùng búa gõ nhẹ xác định vùng bong rộp (ổ nứt), đục hết vùng tách lớp, vệ sinh bằng chổi, trát lại bằng vữa tô chuyên dụng, bảo dưỡng ẩm liên tục 48 giờ sau khi trát.
Bong rộp lớp vữa tô
Nứt chân chim lớp tô có phải đục ra làm lại không? Tùy bề rộng. Vi nứt α ≤ 0,1 mm chỉ cần hòa nước xi măng gạt cho thấm rồi bảo dưỡng 48 giờ. Vết nứt lớn hơn thì đục mở rộng ~2 cm, sâu 1 cm, trám vữa tô chuyên dụng và bảo dưỡng.
Nứt tường AAC có phải do gạch kém chất lượng không? Hầu hết không. 10 hiện tượng trên đều bắt nguồn từ thi công, vật liệu vữa hoặc kết cấu, không phải bản thân viên gạch AAC. Làm đúng kỹ thuật thì tường rất ổn định.
Dùng lưới sợi thủy tinh hay lưới thép để chống nứt? Theo chiều dày lớp tô: lớp mỏng 3 – 6 mm dùng lưới sợi thủy tinh; lớp dày > 10 mm dùng lưới thép (mắt cáo).
Vì sao trám xong vẫn nứt lại? Do chưa xử lý nguyên nhân gốc: kết cấu chưa ổn định, thiếu liên kết mềm/foam ở tiếp giáp, thiếu khe co giãn, hoặc dùng sai vữa. Phải chờ kết cấu ổn định và xử lý đúng nguyên nhân.
Có thể tự xử lý nứt tường AAC tại nhà không? Với nứt chân chim và nứt lớp tô nhỏ thì có, nếu dùng đúng vữa tô chuyên dụng và lưới. Nứt xuyên tường, nứt do võng dầm/sàn hoặc nghi ngờ kết cấu nên để thợ có kinh nghiệm AAC xử lý.
Điểm mấu chốt của mọi vết nứt tường AAC là gọi đúng tên hiện tượng — từ đó mới chọn đúng vữa, đúng loại lưới, đúng vị trí foam và đúng thời điểm sửa. Làm đúng thì vết nứt được xử lý triệt để; làm ẩu phần ngọn thì tốn công mà nứt vẫn tái diễn.
Ánh Nhiên Xanh cung cấp trọn bộ vật tư và tư vấn kỹ thuật xử lý nứt tường gạch AAC: vữa xây/tô chuyên dụng EBLOCK, lưới chống nứt, foam PU, bát thép, lanh tô và dụng cụ thi công.
Liên hệ Ánh Nhiên Xanh để được tư vấn và báo giá:
Công ty TNHH Ánh Nhiên Xanh chuyên sản xuất và phân phối vật liệu xây dựng xanh thân thiện môi trường với sứ mệnh kiến tạo Việt Nam phát triển bền vững hướng tới Net zero.
Giấy phép kinh doanh số: 0314953042 cấp ngày 29/03/2018 bởi Sở Kế hoạch và Đầu Tư TP Hồ Chí Minh.
