Phần lớn bài viết đang lưu hành trên mạng vẫn dẫn Thông tư 13/2017/TT-BXD như quy định hiện hành về tỷ lệ sử dụng vật liệu xây không nung. Thông tư đó đã hết hiệu lực từ ngày 15/10/2024. Nếu bạn đang lập hồ sơ thiết kế hoặc hồ sơ nghiệm thu dựa trên các con số cũ, tỷ lệ bạn áp dụng nhiều khả năng đã sai.
Bài viết này tổng hợp đúng khung tiêu chuẩn và quy định đang áp dụng năm 2026: tiêu chuẩn nào áp cho sản phẩm nào, cách phân mác cường độ, tỷ lệ bắt buộc theo văn bản mới nhất của Bộ Xây dựng, và bộ hồ sơ cần có khi nghiệm thu.
Trả lời nhanh: Gạch không nung áp dụng hai tiêu chuẩn tùy dòng sản phẩm — TCVN 6477:2016 cho gạch bê tông (block, taplo, xi măng cốt liệu) và TCVN 7959:2017 cho gạch bê tông khí chưng áp AAC. Về quy định sử dụng, Thông tư 13/2017/TT-BXD đã hết hiệu lực; tỷ lệ bắt buộc hiện áp dụng theo Quyết định 2171/QĐ-TTg, được Bộ Xây dựng xác nhận tại Công văn 7074/BXD-VLXD ngày 25/12/2024.
"Gạch không nung" không phải một sản phẩm mà là một nhóm sản phẩm. Hai dòng phổ biến nhất chịu sự điều chỉnh của hai tiêu chuẩn khác nhau, và đây là chỗ hay bị nhầm nhất khi làm hồ sơ.
| Gạch bê tông (block, taplo, xi măng cốt liệu) | Gạch bê tông khí chưng áp (AAC) | |
| Tiêu chuẩn sản phẩm | TCVN 6477:2016 | TCVN 7959:2017 |
| Phân loại cường độ | Theo mác M3,5 – M20 | Theo cấp B3 · B4 · B6 |
| Khối lượng thể tích khô | ~1.500 – 2.200 kg/m³ | 451 – 750 kg/m³ |
| Sai lệch kích thước | Theo TCVN 6477 | ± 1,5 mm |
| Công nghệ | Ép rung hoặc ép tĩnh, đóng rắn tự nhiên | Chưng áp trong nồi hấp áp suất cao |
| Chi tiết | Mục 2 bài này | Bài chuyên sâu TCVN 7959:2017 |
Ngoài hai tiêu chuẩn sản phẩm trên, khi làm hồ sơ cho công trình còn cần đối chiếu thêm:
Một lỗi hay gặp: nhầm TCVN 7959:2017 với TCVN 12867:2020. Cả hai đều là bê tông khí chưng áp, nhưng một loại không có cốt thép (gạch block AAC), một loại có cốt thép (tấm panel). Dùng sai mã tiêu chuẩn trong hồ sơ là lý do bị trả hồ sơ khá phổ biến.
Muốn hiểu bản chất và cách phân biệt từng dòng sản phẩm trước khi tra tiêu chuẩn, xem bài gạch block là gì và cách chọn gạch block bê tông hoặc bê tông khí chưng áp là gì.
TCVN 6477:2016 quy định yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử cho gạch bê tông — sản phẩm sản xuất từ hỗn hợp bê tông cứng, không qua nung. Đây là tiêu chuẩn áp dụng cho toàn bộ dòng gạch block, gạch taplo, gạch xi măng cốt liệu.
Gạch bê tông được phân theo mác cường độ nén, gồm bảy mác:
M3,5 · M5,0 · M7,5 · M10,0 · M12,5 · M15,0 · M20,0
Con số sau chữ M chính là cường độ nén trung bình tính bằng MPa. Với công trình dân dụng thông thường, mác M5,0 – M7,5 đã đủ cho tường ngăn và tường bao che. Mác cao hơn dùng cho tường chịu lực, móng và hạng mục có tải trọng lớn.
Khi nhận báo giá, hỏi rõ mác cường độ chứ đừng chỉ hỏi kích thước. Cùng một viên 390 × 190 × 190mm nhưng mác M3,5 và mác M10 khác nhau cả về giá lẫn khả năng chịu lực.
Đây là chỉ tiêu bị bỏ qua nhiều nhất nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến hiện tượng nứt và thấm tường. Theo tiêu chuẩn, độ hút nước của gạch bê tông không vượt quá 12% khối lượng khô.
Gạch trôi nổi không có chứng nhận thường vượt ngưỡng này. Hệ quả là tường hút nước từ vữa quá nhanh khi xây, vữa không đủ nước để thủy hóa, dẫn tới bong mạch và nứt chân chim sau vài tháng. Đây là nguyên nhân kỹ thuật thật sự đằng sau nhiều vụ tranh chấp chất lượng tường xây.
Ngoài cường độ và độ hút nước, TCVN 6477:2016 còn quy định sai lệch kích thước cho phép, khuyết tật ngoại quan (sứt góc, nứt vỡ) và độ thấm nước. Khi lấy mẫu nghiệm thu, các chỉ tiêu này được kiểm theo lô — không phải kiểm một lần rồi dùng kết quả đó cho toàn bộ đơn hàng.
Quy cách và kích thước từng loại xem kích thước gạch block và gạch không nung các loại.
Gạch AAC không dùng hệ mác M như gạch bê tông thường. TCVN 7959:2017 phân theo cấp cường độ nén — B3 (3,5 MPa), B4 (5,0 MPa) và B6 (7,5 MPa) — và mỗi cấp gắn với một dải khối lượng thể tích khô riêng, tổng thể nằm trong khoảng 451 – 750 kg/m³.
Điểm cần nhớ khi đọc hồ sơ: cấp cường độ và khối lượng thể tích khô đi liền nhau. Một sản phẩm ghi cấp B3 nhưng khối lượng thể tích 700 kg/m³ là mâu thuẫn nội tại — hoặc hồ sơ ghi sai, hoặc sản phẩm không đúng như công bố.
Bảng cấp cường độ đầy đủ, phạm vi áp dụng, phương pháp thử và toàn bộ chỉ tiêu kỹ thuật: xem bài chuyên sâu TCVN 7959:2017 — yêu cầu kỹ thuật bê tông khí chưng áp.
Riêng tấm panel ALC (sản phẩm EPANEL) áp dụng tiêu chuẩn khác — TCVN 12867:2020 về tấm tường bê tông khí chưng áp cốt thép.
Đây là điểm quan trọng nhất của bài viết này. Thông tư 13/2017/TT-BXD — văn bản mà hầu hết tài liệu trên mạng vẫn đang trích dẫn — đã hết hiệu lực toàn bộ kể từ ngày 15/10/2024. Mọi tỷ lệ ghi trong thông tư đó không còn là căn cứ áp dụng.
Tỷ lệ sử dụng vật liệu xây không nung hiện thực hiện theo Quyết định 2171/QĐ-TTg ngày 23/12/2021 của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt Chương trình phát triển vật liệu xây không nung tại Việt Nam đến năm 2030.
Ngày 25/12/2024, Bộ Xây dựng ban hành Công văn số 7074/BXD-VLXD hướng dẫn cụ thể việc áp dụng tỷ lệ này. Công văn được ban hành để trả lời văn bản số 179/CV/TKN24 của Công ty Cổ phần Gạch khối Tân Kỷ Nguyên — chính là nhà sản xuất gạch AAC EBLOCK mà Ánh Nhiên Xanh phân phối.
Đây là mốc đang áp dụng ở thời điểm hiện tại:
| Loại công trình | Tỷ lệ vật liệu xây không nung |
| Công trình đầu tư bằng vốn đầu tư công, vốn nhà nước ngoài đầu tư công | 100% |
| Công trình từ 9 tầng trở lên (mọi nguồn vốn) | tối thiểu 90% |
Nếu hồ sơ dự án của bạn đang áp mức 80% cho công trình từ 9 tầng, đó là con số của giai đoạn đã kết thúc. Mốc hiện hành là 90%.
| Khu vực (công trình vốn nhà nước) | Tỷ lệ tối thiểu |
| TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh | 90% |
| ĐB sông Hồng, Trung du Bắc Bộ, Đông Nam Bộ — đô thị loại III trở lên | 80% |
| ĐB sông Hồng, Trung du Bắc Bộ, Đông Nam Bộ — khu vực còn lại | 70% |
| Các tỉnh còn lại — đô thị loại III trở lên | 70% |
| Các tỉnh còn lại — khu vực còn lại | 50% |
| Công trình từ 9 tầng trở lên | 80% |
Nguồn: Công văn 7074/BXD-VLXD ngày 25/12/2024 của Bộ Xây dựng.
Công trình có yêu cầu kỹ thuật đặc thù không sử dụng được vật liệu xây không nung phải được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền xem xét, chấp thuận — tức là cần văn bản, không phải tự quyết định.
Với các công trình còn lại, Nhà nước khuyến khích sử dụng tối đa vật liệu xây không nung, không phân biệt nguồn vốn hay số tầng.
Đạt tiêu chuẩn là một chuyện, chứng minh được điều đó trên giấy tờ là chuyện khác. Khi tư vấn giám sát yêu cầu hồ sơ vật liệu, bộ tài liệu tối thiểu gồm:
Với sản phẩm EBLOCK, nhà máy có thể cung cấp trọn bộ gồm phiếu thí nghiệm RECTIE (Đại học Bách Khoa TP.HCM), công văn phản hồi của Bộ Xây dựng về tính năng chống cháy, chứng nhận TCVN, và kết quả thí nghiệm tại Singapore, Australia (Nguồn: FAQ EBLOCK 2025).
Một lưu ý thực tế: hãy yêu cầu hồ sơ trước khi đặt hàng, không phải khi tư vấn giám sát đã hỏi. Kết quả thử nghiệm theo lô cần thời gian, mà lô hàng đã đổ xuống công trường thì không lùi lại được.
Hai tiêu chuẩn tùy dòng sản phẩm. TCVN 6477:2016 cho gạch bê tông (block, taplo, xi măng cốt liệu). TCVN 7959:2017 cho gạch bê tông khí chưng áp AAC. Tấm panel ALC có cốt thép áp dụng TCVN 12867:2020.
Không. Thông tư 13/2017/TT-BXD đã hết hiệu lực toàn bộ từ ngày 15/10/2024. Tỷ lệ sử dụng vật liệu xây không nung hiện áp dụng theo Quyết định 2171/QĐ-TTg, hướng dẫn tại Công văn 7074/BXD-VLXD ngày 25/12/2024.
Ở giai đoạn đến năm 2030 — mốc đang áp dụng — công trình từ 9 tầng trở lên phải sử dụng tối thiểu 90% vật liệu xây không nung trong tổng số vật liệu xây. Con số 80% là của giai đoạn đến 2025, đã kết thúc.
Nhà ở riêng lẻ dưới 9 tầng, vốn tư nhân thì không bắt buộc. Nhà nước khuyến khích sử dụng tối đa nhưng không áp tỷ lệ. Quy định bắt buộc áp cho công trình vốn đầu tư công, vốn nhà nước ngoài đầu tư công, và công trình từ 9 tầng trở lên.
Với gạch bê tông theo TCVN 6477:2016, mác M5,0 – M7,5 đủ cho tường ngăn và tường bao che nhà dân dụng. Với gạch AAC theo TCVN 7959:2017, cấp B3 (3,5 MPa) là loại thông dụng nhất cho tường không chịu lực.
Theo TCVN 6477:2016, độ hút nước của gạch bê tông không vượt quá 12% khối lượng khô. Vượt ngưỡng này là dấu hiệu sản phẩm không đạt chuẩn và làm tăng nguy cơ nứt, bong mạch vữa.
Chọn đúng mác, đúng tiêu chuẩn là bước đầu. Bước quyết định là có đủ giấy tờ để hồ sơ nghiệm thu được duyệt và tỷ lệ vật liệu xây không nung của dự án đạt mức quy định.
Ánh Nhiên Xanh là nhà phân phối ủy quyền gạch AAC EBLOCK, tấm Panel ALC và hệ vữa chuyên dụng khu vực miền Nam. Chúng tôi cung cấp trọn bộ hồ sơ chứng nhận hợp chuẩn và kết quả thử nghiệm theo lô cho từng đơn hàng dự án, kèm hỗ trợ tính tỷ lệ vật liệu xây không nung theo bản vẽ.
Liên hệ Ánh Nhiên Xanh để nhận hồ sơ kỹ thuật và báo giá:
Tham khảo thêm: báo giá gạch AAC EBLOCK · giá gạch không nung theo từng loại · bảng dự toán định mức vật tư
Công ty TNHH Ánh Nhiên Xanh chuyên sản xuất và phân phối vật liệu xây dựng xanh thân thiện môi trường với sứ mệnh kiến tạo Việt Nam phát triển bền vững hướng tới Net zero.
Giấy phép kinh doanh số: 0314953042 cấp ngày 29/03/2018 bởi Sở Kế hoạch và Đầu Tư TP Hồ Chí Minh.
